จัดทัพสู้! เรียนรู้จากสิ่งที่พลาด ถอดบทเรียนกรณีการบินไทย (ตอนที่ 1)

Details: กระแสออนไลน์; 01 June 2020; Hits: 2747

จัดทัพสู้! เรียนรู้จากสิ่งที่พลาด

ถอดบทเรียนกรณีการบินไทย (ตอนที่ 1)

MEA มีโอกาสเดินเข้าสู่หนทางเดียวกับการบินไทยหรือไม่

เราจะสร้างความแข็งแกร่ง เพื่อก้าวเดินต่อไปอย่างมั่นคง และยั่งยืนได้อย่างไร

จากกรณีศึกษาการบินไทย คงสั่นคลอนภาวะจิตใจของเราชาว MEA ไม่ใช่น้อย รวมถึงชาวพนักงานรัฐวิสาหกิจด้วยกัน เนื่องจากการบินไทยเคยเป็นรัฐวิสาหกิจอันดับหนึ่งที่เคยมั่นคงที่สุด สร้างกำไรได้สูงสุด เป็นบริษัทชั้นนำที่มีเครือข่ายทั่วโลก เป็นองค์กรที่บัณฑิตจบใหม่หญิงชายไฟแรงหมายปองใฝ่ฝันเพื่อก้าวมาเป็นส่วนหนึ่งของความมั่นคงในอาชีพ มาบัดนี้...กลับสิ้นสภาพการเป็นรัฐวิสาหกิจในที่สุด ในยุคสมัยของการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วและเต็มไปด้วยวิกฤติต่าง ๆ

ทว่า ปัญหาหนักหน่วงที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็น ปัญหาด้านความสามารถในการปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง ปัญหาการจัดการบุคลากร การใช้ทรัพยากรไม่คุ้มค่า การหาจุดเด่นขององค์กรไม่เจอ ทำให้มองการแข่งขันไม่ออก จึงเกิดการลงทุนผิดพลาด จนทำให้ การบินไทย...เสียอาการอย่างหนัก จนเข้าขั้นโคม่าในที่สุด เนื่องจากทนพิษเศรษฐกิจจากโควิดและการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ไม่ไหว

จัดทัพพลาด มองเกมไม่ขาด ก็ขาดใจ

การพลาดท่าเสียทีของการบินไทย เกิดจากอะไรบ้าง เรามาดูกัน

จากปัญหาที่หนักหน่วงข้างต้น ล้วนเกิดจากนโยบายที่ไม่ชัดเจน ความไม่โปร่งใส และนำไปสู่การบริหารจัดการที่ล้มเหลว ตั้งแต่ยุคที่มีการผูกขาดมายาวนาน และรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อเข้าสู่ยุคของการแข่งขัน เกิดจากความประมาท ที่เป็นผลมาจากความเชื่อของทุกคนทั้งนักบริหารและพนักงานทุกคนที่มีมายาวนานว่า “รัฐวิสาหกิจคือองค์กรที่มั่นคงและไม่มีวันไล่คนออก” ซึ่งมีอิทธิพลสูงต่อวิธีคิดและวิถีการดำเนินงานของทุกคน การยึดมั่นในความเชื่อดังกล่าว ทำให้ทุกคนละเลยต่อภัยเงียบที่ค่อย ๆ คืบคลานเข้ามา และไม่สนใจ ไม่ใส่ใจต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกภายนอก แม้จะมองเห็นภัยคุกคามจาก “การแข่งขัน” และ “การเปลี่ยนแปลง” (Disruption) ที่ถูกหยิบยกมาวิเคราะห์ในพิธีกรรมการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ในทุก ๆ ปีก็ตาม แต่ทว่า การมองเห็นภัยคุกคามดังกล่าว กลับถูกบิดเบือนด้วยความเชื่อของคำว่า “รัฐวิสาหกิจมีความมั่นคง” ที่เคยสะกดจิตตัวเองมานาน ทำให้ทุกคน มองข้ามภัยคุกคามเหล่านั้นไป นำไปสู่หายนะและจุดจบของการเป็นรัฐวิสาหกิจที่ไม่สวยนัก

ไม่สามารถบริหารจัดการวิกฤติได้ เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงและยาวนาน แต่ไม่มีการวิเคราะห์สถานการณ์และประเมินความเสี่ยงที่ดีพอ จึงไม่สามารถปรับตัวได้ทัน

จัดทัพลงสนามรบ “อยากไปรอด ต้องสอดประสาน”

การสร้างภูมิคุ้มกันให้ตนเอง ไม่ให้ซ้ำรอยการบินไทย

ความอยู่รอดขององค์กรจึงอยู่ที่ว่า ใครจะมองทะลุทะลวงถึงการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ หรือภัยคุกคามที่กำลังเข้ามา และบริหารจัดการได้ดีกว่ากัน ในระยะเวลาที่รวดเร็วทันการณ์

ทางแก้ ที่จะช่วยกันป้องกัน ไม่ให้ MEA ของพวกเรา ต้องตกอยู่ใน loop เฉกเช่นการบินไทย เราจึงต้องทำให้ MEA เป็น “องค์กรที่มีการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ และพร้อมปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ”

ระบบการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพมีอยู่ 8 เรื่อง แต่ละเรื่องไม่ยาก

แต่... ความยากอยู่ที่การทำให้แต่ละเรื่องเชื่อมโยงบูรณาการกัน

และ... ที่ยากที่สุดคือ ความสามารถในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น หรือในภาวะวิกฤติได้เร็ว

การสร้างระบบการบริหารจัดการไม่ใช่เรื่องยาก เพราะแต่ละเรื่อง เราล้วนคุ้นเคย และทำมาหมดแล้ว ประกอบด้วย การกำกับดูแลที่ดีและการนำองค์กร การวางแผนเชิงกลยุทธ์ การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน การมุ่งเน้นด้านผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และลูกค้า การพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัล การบริหารทุนมนุษย์ การจัดการความรู้และนวัตกรรม และการตรวจสอบภายใน ซึ่งกระทรวงการคลังได้เล็งเห็นความสำคัญของเรื่องดังกล่าว จึงรวมแนวปฏิบัติต่าง ๆ ที่เป็นสุดยอดมาตรฐานระดับโลกของทั้ง 8 ด้าน และจัดทำเป็นคู่มือการประเมินผลการดำเนินงานรัฐวิสาหกิจตามระบบประเมินผลใหม่ที่เรียกว่า State Enterprise Assessment Model: SE-AM (อ่านว่า ซีม) เพื่อให้ทุกรัฐวิสาหกิจใช้เป็นแนวปฏิบัติในการสร้างความพร้อมในการบริหารจัดการ ซึ่งจะนำไปสู่การสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับรัฐวิสาหกิจไทย ซึ่งทุกสายงาน/หน่วยงานจะมีเอี่ยวทุกข้อ แต่จะมากน้อยในแต่ละเรื่องแค่ไหนเท่านั้นเอง

ดังนั้น ทุกคนไม่ต้องตกใจกลัวเกณฑ์ เพราะเรามีการดำเนินงานค่อนข้างครอบคลุมทุกเรื่องอยู่แล้ว แต่สิ่งที่เราต้องทำคือ ทำให้ทุกเรื่องเชื่อมโยงกัน โดยการวางแผนการดำเนินงานร่วมกัน และสร้างกลไกที่สอดประสานกัน

การทำให้การบริหารจัดการทั้ง 8 เรื่องนี้เชื่อมโยงกัน สำคัญอย่างไร

หากวิเคราะห์จากกรณีการบินไทย จะพบว่า สาเหตุที่การบริหารที่ผิดพลาด ก็เพราะทำแต่ละเรื่องแยกส่วนกันโดยสิ้นเชิง ต่างฝ่ายต่างทำไม่ยุ่งเกี่ยวกัน ทำให้ไม่สนับสนุนและส่งเสริมความแข็งแกร่งให้กับองค์กร

หากผู้นำ มีบทบาทเสมือนแม่ทัพ กำหนดนโยบาย และเป้าหมายในอนาคตองค์กรที่ชัดเจน แล้วนำมาวางแผนยุทธศาสตร์ (แผนแม่) และจัดทำแม่บทต่างๆ (แผนลูก) เพื่อสนับสนุนความสำเร็จของแผนแม่ ไม่ว่าจะเป็น

แผนการบริหารคน เพิ่มลดอัตรากำลัง สร้างคนเก่งคนดี สร้างองค์กรที่เป็นสุข
แผนบริหารเทคโนโลยีดิจิทัล สนับสนุนการทำงานทั้ง Front Office และ Back Office ให้เป็น Digital ทั้งหมด
แผนบริหารจัดการผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อสร้างความร่วมมือกับทุกภาคส่วนในการขับเคลื่อนความสำเร็จร่วมกัน
แผนบริหารจัดการลูกค้า เพื่อสร้างความเป็นเลิศในการให้บริการ และความพึงพอใจสูงสุด
แผนจัดการความรู้ เพื่อส่งเสริมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน นำไปสู่การพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
แผนบริหารจัดการนวัตกรรม เพื่อส่งเสริมให้พนักงานมีความคิดสร้างสรรค์ คิดค้นผลิตภัณฑ์/บริการ ใหม่ ๆ และแสวงหาโอกาสทางธุรกิจอย่างไม่หยุดยั้ง สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับองค์กร
แผนการบริหารความเสี่ยง โดยมีการประเมินความเสี่ยง และสร้างกลไกการควบคุมภายใน และการตรวจสอบภายใน เพื่อให้มั่นใจว่า การดำเนินงานทุกอย่างจะสำเร็จตามที่กำหนดไว้

การวางแผนแม่และแผนลูกที่บูรณาการกัน ก็เหมือนกับการจัดทัพที่ดี มีการทำงานที่สอดประสาน ซึ่งจะทำให้กองทัพแข็งแกร่ง พร้อมเผชิญข้าศึกในทุกรูปแบบ อย่างไม่หวั่นไหว แต่หากเก่งคนเดียว ไม่สนใจใครแล้ว นอกจากเหนื่อยอย่างแสนสาหัสแล้ว ก็ไม่อาจสามารถนำกองทัพพิชิตชัยชนะได้ ยิ่งกว่านั้นก็คือ อาจนำหายนะมาสู่กองทัพได้

เกณฑ์การประเมินผลการดำเนินงานของรัฐวิสาหกิจตามระบบประเมินผลใหม่ (SE-AM) ทำให้รัฐวิสาหกิจเห็นจุดบอดในการบริหารจัดการที่ชัดเจนขึ้น และเห็นความสำคัญของการบูรณาการการทำงานร่วมกันระหว่างระบบงานต่างๆ รวมถึงความสำคัญของการปรับปรุงการทำงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างการเติบโตอย่างไม่หยุดยั้ง

กรณีของ MEA ก็ถือว่าการบริหารจัดการแต่ละด้านค่อนข้างเป็นระบบ แต่ยังมีปัญหาสำคัญก็คือ แผนการทำงานแต่ละด้านอาจจะยังไม่เชื่อมโยงกันแบบแนบสนิท ซึ่งค่อนข้างเป็นสิ่งท้าทายสำหรับ MEA อย่างไรก็ตาม ปีนี้ MEA จะมีการประชุมจัดทำแผนยุทธศาสตร์องค์กรและบูรณาการทุกแผนเข้าด้วยกัน โดยจะทำ Roadmap ในการพัฒนาระบบการบริหารจัดการทั้ง 8 ด้าน เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการบริหารจัดการสูงสุด

แผนดี โอกาส “รอด” ก็ยิ่งมีมากขึ้น

แต่ไม่เคยมีใครชนะ เพียงแค่กำแผนดี ๆ ไว้ในมือ กอดแผนดี ๆ ไว้โดยไม่ลงมือทำอะไรต่อ

แผนดีมีชัยไปกว่าครึ่ง

แต่ที่เหลืออีกครึ่ง คือ “เรา” ต้อง “ลงมือทำ”

เปลี่ยน “แผนดี” เป็น “การปฏิบัติที่ดี”

คำถามคือ... จะทำอย่างไร? กระแสฉบับหน้ามีคำตอบ

บทความโดย ฝ่ายพัฒนาคุณภาพองค์กร (ฝพอ.)

---------------

อ่าน "กระแส" บทความอื่น ๆ

14 จะรอวันนั้น... หรือจะเริ่มวันนี้

13 บทเรียน “น้ำประปาเค็ม” MEA พร้อมหรือยัง เตรียมรับมือ “ค่าไฟฟ้าหน้าร้อน”

12 COVID-19 “การรับผิดชอบต่อส่วนรวม” มีเดิมพันที่สูงกว่าเดิม